Zenbat denbora behar dut birgaitze batean inbertitutako dirua berreskuratzeko?

Teilatua konpontzeaz, leihoak aldatzeaz edo fatxadan isolamendua jartzeaz ari garenean, jende gehienak galdera bera egiten dio bere buruari: “merezi al du? noiz berreskuratuko dut dirua?”

Galdera horri teknikariek izen arraro bat jartzen diote, payback (inbertsioaren itzulera). Baina kontzeptua, ingelesezko izena izan arren, erraza da: inbertsio batek sortzen dituen aurrezkiei edo onurei esker inbertitutako dirua berreskuratzeko behar den denbora.

Etxean erabiltzeko adibide batekin: imajinatu hozkailu berri bat erosten duzula. Zaharrak 30 € gastatzen zituen hilean; berriak, berriz, 10 € bakarrik. Hilero 20 € aurrezten dituzu. Hozkailu berriak 600 € balio bazituen, 30 hilabetean (bi urte eta erdian) ordainduta dago. Egun horretatik aurrera, hilero aurrezten dituzun 20 € horiek zure poltsikoan geratzen dira.

Berrikuntza batekin gauza bera gertatzen da, baina zenbaki handiagoekin eta epe luzeagoekin.

Jar dezagun hemen, Barakaldon, kasu bat. Eraikin bati kanpo isolamendua (SATE deitzen dena) jartzeak bizilagun bakoitzari 8.000 € inguruko ordainketa ekar diezaioke. Baina gasaren faktura 400 eta 600 € artean jaisten da urtero. Hamabost urte inguruan inbertsioa estalita dago. Eta fatxadak hor jarraitzen du, bere lana egiten, hogeita hamar edo berrogei urte gehiagoz.

Badakit zer ari zaren pentsatzen: “Hamabost urte denbora asko da, eta nik dagoeneko adin bat dut”. Eta arrazoi osoa duzu. Horregatik gustatzen zait payback zenbakiarekin batera ia inork kontatzen ez dituen beste abantaila hauek aipatzea:

• Erosotasun handiagoa. Dena ez da eurotan neurtzen, aire-korronterik gabe bizitzea, horma hotzik gabe, kaleko zarata leihotik sartu gabe… horrek aurreztutako diruak adina edo gehiago balio du. Neurtu ezin bada ere, baloratu egin behar da.
• Etxebizitzak balioa irabazten du. Egunen batean pisua saldu edo alokatzea erabakitzen baduzu, birgaitutako etxebizitza batek askoz gehiago balio du merkatuan. Dirua ez da joan: hormen artean geratu da.
• Ez da hamabost urte itxaron behar, aurrezpena lehen negutik aurrera nabaritzen da. Etxeak hobeto mantentzen du beroa, hezetasun gutxiago dago eta berogailuak gutxiago lan egiten du.
• Aprobetxatu dauden laguntza publikoak. Zati handi bat estali ohi dute. Europako funtsek eta Aldundiaren laguntzek obra askoren zati handi bat estaltzen dute.
• Osasunean eta ongizatean irabazten da. Hezetasun eta hotz gutxiagok arnas eragozpen gutxiago, ongizate handiagoa eta egunerokoan erosotasun handiagoa islatu ohi dute.
• Etxeak hobeto zahartzen du. Birgaitutako fatxada batek eraikina babesten du eta etorkizunean derramak eta arazo handiagoak saihesten ditu.
• Eraikina “txukun” geratzen da. EITa pasata eta fatxada egoera onean, isunak, ikuskapen larriak eta udalak eraikina “zerrenda beltzean” jartzeaz ahazten zara. Lasaitasun horrek ez du preziorik.
• Auzo osoa hobetzen da. Eraikin bat birgaitzen denean, auzoko gainerako bizilagunek nabaritu eta baloratzen dute. Eraikina hobetzean, zeharka auzoa bera hobetzen da.

Ongi egindako erreforma bat ez da gastu bat, egunero nabaritzen den eta urte askoan nabaritzen jarraitzen den inbertsio bat baizik. Payback-aren zifra istorioaren zati bat baino ez da; gainerakoa etxean bizitzen da. Euroak berreskuratu egiten dira; bidean irabazten denak ez du preziorik.