Etxebizitza eta barrualdeak berritzeko proiektuak

Etxebizitza bat eraberritzea ebakuntza bat egitearen antzekoa da: emaitza ez dago hainbeste ebakuntza-gelaren mende, baizik eta ebakuntza zuzentzen duenaren mende. Eraberritze-enpresa bat zuzenean kontratatu eta hatzak gurutzatu ditzakezu, edo zure alde norbait izan dezakezu, obra garestitzen bada gehiago irabazten ez duena, eta bere lana proiektua adostu bezala ateratzea dena, epean eta aurrekontuan.

Zehazki, zer egiten du arkitektoak eraberritze batean?

Plano politak marraztea baino askoz gehiago:

• Diseinua eta proiektua: buruan duzuna irtenbide funtzional bihurtzea, araudia betetzea eta duzun aurrekontuarekin eraiki ahal izatea.
• Aurrekontu konparagarriak: neurketa bat prestatzea enpresa guztiek gauza bera aurrekontua egin dezaten, eta sagarrak sagarrekin konparatu ahal izan ditzazun.
• Obra-zuzendaritza: obra bisitatu, proiektatutakoa gauzatzen dela egiaztatu eta beti agertzen diren ezustekoak konpondu.
• Gremioen eta epeen kudeaketa: igeltseritza, iturgintza, elektrizitatea eta arotzeria koordinatzea, elkarri enbarazu egin ez diezaioten eta obra luzatu ez dadin.
• Arauak betetzea: lizentziak, bizigarritasuna, aireztapena, instalazioak… etorkizunean saltzeko, alokatzeko edo laguntzak eskatzeko arazorik izan ez dezazun.

Ez al zait garestiago aterako arkitekto bat kontratatzea?

Normalean alderantziz izaten da. Etxebizitzetan ia inork ez du arkitekto bat kontratatzen, eta horregatik eraberritzeen istorioak hain antzekoak izaten dira. Ziur ezagutzen duzula horietakoren bat:

• Aurrekontua izugarri igotzen da. Kopuru itxi batekin hasi zinen eta obra erdian jada %30 edo %40 gehiago ordaintzen ari zara. Ez da zorte txarra: hasierako aurrekontua gaizki aztertuta zegoen, agian merkeagoa izateko osatu gabe ere egin zuten, eta orain falta den partida bakoitza “aparte” kobratzen dizute, atzera egin ezin duzunean.
• “Hori ez zegoen barne”. Eraikitzailearen esaldi izarra. Zehazki zer egiten den, zein materialekin eta zein akaberekin definitzen duen dokumenturik gabe, idatzita ez dagoen edozer aparte kobratzen dute. Eta proiekturik gabe, ia ezer ez dago idatzita.
• Inoiz amaitzen ez den obra. Bi hilabete esan zizuten eta bost daramatzazu hauts artean bizitzen, edo bi etxe aldi berean ordaintzen. Gremioak koordinatu eta egutegia kontrolatzen duen inor gabe, epeak eraikuntza-enpresak markatzen ditu bere plangintzaren arabera, ez zurearen arabera.
• Erabakiak obran bertan, presaka. “Entxufea hemen ala hor? Esaidazu oraintxe bertan, elektrikaria badoa.” Azkenean, azulejuak, banaketak eta instalazioak bost minututan eta presiopean aukeratzen dituzu. Gero, erabaki horiekin bizi behar duzu urte askoan.
• Gerora agertzen diren akatsak. Altxatzen diren baldosak, dutxa berrian hezetasunak, igurtzen duten ateak. Erreklamatzen duzu eta enpresak ez du telefonoa hartzen. Zuzendaritza teknikorik eta ziurtagiririk gabe, erreklamatzea zure hitza berearen aurka bihurtzen da.
• Arazoak saltzeko edo laguntzak eskatzeko orduan. Baimenik gabe trenkada bat bota zenuen, bajante komun bat ukitu zenuen edo instalazio elektrikoak ez du buletinik. Inork ez du nabaritzen… saltzeko, alokatzeko, diru-laguntza bat eskatzeko edo aseguruak paperengatik galdetzen duen arte.

Hau guztia ez da arraroa: ohikoa da obran irizpide teknikoa duen pertsona bakarra, aldi berean, horregatik kobratzen dizuna denean. Eraikitzailea ez da zure etsaia, baina bere interesak ez dira zureak: berak irabazten du aparteko bakoitzarekin eta akabera merkeago bakoitzarekin; zuk biengatik galtzen duzu.

Arkitektoaren ordainsariak aurrekontu osoaren zati txiki bat dira, eta dirua galtzen den partidetan zuzenean lan egiten dute: aurrekontuak eskatu aurretik neurketa osoa egitea (ezer “kanpoan” gera ez dadin), erabakiak proiektuan hartzea eta ez obran bertan, epeen eta kalitatearen kontrola, eta biharko egunerako paperak arauz. Hasi aurretik ondo definitutako proiektu bat da “hori ez zegoen sartuta” esaldiaren aurkako txertorik onena.

Fase horretan bazaude, zure etxebizitza eraberritzean gainkostuak eta arazoak nola saihestu irakurtzea gomendatzen dizut.

Lizentziarik behar dut eraberritzeko?

Ia beti bai. Irismenaren arabera (banaketa aldatzea, instalazioak ukitzea, egiturazko elementuei edo fatxadari eragitea), Udalak aurretiazko komunikazioa edo obra-lizentzia eskatuko du, eta kasu askotan proiektu tekniko sinatu bat ere bai. Baimenik gabe egiteak obra geldiaraztea eta isunak ekar ditzake.

Nola aukeratzen dut obra egingo duen enpresa?

Irizpidez, ez soilik prezio baxuenarekin. Erreferentziak, kaudimena, partida bakoitzeko aurrekontu zehatza eta kontratu argia. Eraikitzailea aukeratzeko gida praktiko bat idatzi nuen, eta etxebizitza bat eraberritzeko ere balio du.

Laburpena

1. Elkarrekin definitzen dugu zer nahi duzun eta zenbat inbertitu dezakezun.
2. Proiektua, lizentzia eta aurrekontu konparagarriak.
3. Obra-zuzendaritza: kalitatearen, epeen eta kostuen kontrola, entregatu arte

Ongi zuzendutako eraberritze bat ez da gastu gehigarri bat: emaitzaz gozatzearen eta urteetan damutzearen arteko aldea da.