Nola hobetu dezaket nire eraikinaren irisgarritasuna?

Atarian eskailerak dituen eraikin bat ordainpeko errepide baten antzekoa da, non soilik batzuek ordaintzen duten bidesaria: adinekoek, mugikortasun murriztua dutenek, haur-kotxeak dituzten familiek. Irisgarritasuna ez da luxu bat, ezta arauzko kapritxo bat ere: bizilagun guztiek beren etxetik sartu eta irten ahal izatea da kontua, autonomiaz. Gainera, atari irisgarri batek eraikineko etxebizitza guztien balioa handitzen du.

Zeintzuk dira irisgarritasun-jarduketa ohikoenak?

• Igogailua zero kotara jaistea: igogailua atariaren mailaraino iristea, tarteko eskailera-mailarik gabe. 60-80ko hamarkadetako eraikinetan jarduketa izarra da.
• Igogailua instalatzea ez dagoen lekuan, eskailera-zulotik, fatxadatik edo patiotik.
• Arrapalak atarirako sarbidean, arauzko maldarekin eta neurriekin.
• Plataformak eta eskailera-igogailuak geometriak arrapala edo igogailua jartzea ahalbidetzen ez duenean.
• Hobekuntza osagarriak: ate automatikoak, eskudelak, argiztapena, pasabidearen zabalera.

Komunitatea behartuta al dago obra horiek egitera?

Kasu askotan, bai. Jabetza Horizontalaren Legearen 10.1.b) artikuluak ezartzen du obra horiek nahitaezkoak direla eta ez dutela batzarraren erabakirik behar desgaitasuna duen pertsona bat edo 70 urtetik gorako pertsona bat bizi, lan egin edo boluntario gisa aritzen den etxebizitza edo lokal baten jabeak eskatzen dituenean, baldin eta urtero jasanarazitako kostua, diru-laguntzak deskontatu ondoren, ez bada gainditzen jabe bakoitzeko gastu komunen 12 hileko arrunten zenbatekoa.

Hiru ñabardura garrantzitsu daude:

• Obra 12 hilekoak baino gehiago bada, nahitaezkoa izaten jarraitzen du eskatzen duenak gainkostua bere gain hartzen duenean.
• Nahitaezkoa da, halaber, kostu-mugarik gabe, komunitateak eskura ditzakeen laguntza publikoek obraren zenbatekoaren % 75era iristen direnean.
• Aurreko kasuetako bat ere gertatzen ez bada, obra batzordean onartu daiteke jabeen gehiengoak ordezkatzen duen kuoten gehiengoz (JHLko 17.2 art.); eta horrela onartu ondoren, komunitate osoa behartuta dago ordaintzera, nahiz eta zenbatekoak 12 hilekoak gainditu eta bizilagunen batek aurka bozkatu.

Adibide azkar bat: zure kuota arrunta 60 €/hilekoa bada, nahitaezkotasunaren atalasea 720 €/urtekoa da jabe bakoitzeko, laguntzak deskontatu ondoren. Kasu bakoitzak bere ñabardurak ditu (kuota desberdinak, lokalak, derramaren finantzaketa…), eta komeni da batzarra baino lehen aztertzea, ez eztabaidaren erdian.

Ba al dago irisgarritasunerako diru-laguntzarik?

Bai, eta eskuzabalenetakoak izan ohi dira: diru-laguntza publiko espezifikoak daude oztopo arkitektonikoak kentzeko eta igogailuak instalatzeko (Eusko Jaurlaritza, udalak eta beste programa batzuk). Birgaitzean bezala, deialdiek dokumentazio teknikoa eta askotan EIT aurkeztea eskatzen dute, beraz, denborarekin planifikatzeak markatzen du aldea laguntza lortzearen edo ez lortzearen artean.

Zein da arkitektoaren zeregina?

Lehenik eta behin, bideragarritasun-azterketa bat: zer irtenbide sar daitekeen zure eraikinean, zenbat kostatzen den alternatiba bakoitza eta zer laguntza aplikatzen diren. Ondoren, proiektua eta lizentzia, eta obran zehar, zuzendaritza fakultatiboa, ondo gauzatu dadin, epean eta aurrekontuan. Obran nork zer egiten duen ulertu nahi baduzu, nor da nor auzo-komunitateen obretan-en azalduko dizut.

Laburpena

1. Bideragarritasun-azterketa: posible diren irtenbideak, kostuak eta laguntzak.
2. Komunitatearen akordioa, proiektua eta lizentzia.
3. Obra-zuzendaritza, azken bizilaguna etxean eskailera-maila bakar bat igo gabe sartu arte.